حسن سيد اشرفى

341

نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى )

موارد مثال زده نمىشود و اصولا مثال آوردن به بعضى از موارد صالح براى اختصاص دادن بحث به آن موارد نيست . 320 - نظر صاحب فصول در رابطه با محلّ نزاع در مشتقّ چيست ؟ ( فلا وجه لما . . . سائر الصّفات ) ج : مىفرمايد : صاحب فصول گفته است : « 1 » محلّ نزاع در مشتقّ در اسم فاعل و صفات مشبّهه كه در معناى اسم فاعل بوده و نيز آنچه كه ملحق به معناى اسم فاعل مىشود يعنى مصادرى كه تأويل به اسم فاعل مىروند مثل « زيد عدل » كه تأويل به « زيد عادل » مىرود بوده و بنابراين ، اسم مفعول ، اسم زمان ، اسم مكان ، اسم آلت و صيغهء مبالغه از محلّ نزاع خارج است . 321 - توجيه صاحب فصول در خروج اسم مفعول از محلّ نزاع در مشتقّ چيست ؟ ( توضيح از خارج ) ج : ايشان مىگويد : در اسم مفعول مىبينيم گاهى در متّصف به مبدأ و گاهى در منقضى از مبدأ استعمال مىشود مثلا گفته مىشود : « هذا مصنوع زيد » يا « هذا مكتوب زيد » و حال آنكه شىء مصنوع در حال اطلاق ، متّصف به صنع نبوده و يا نوشتهء زيد در حال اطلاق ، متّصف به كتابت نيست ، بلكه صناعت و كتابت قبل از اطلاق نسبت بوده است . و يا گفته مىشود : « هذا مملوك زيد » يا « هذا مسكون زيد » كه در حال اطلاق نسبت ، زيد مالك و ساكن در آن ملك مىباشد . بنابراين ، در اسم مفعول ضابطه‌اى نيافتيم كه بتوانيم آن را داخل در نزاع كنيم بلكه بايد آن را ارجاع به عرف داده و از محلّ نزاع خارج كرد . 322 - توجيه صاحب فصول در خروج اسم زمان و اسم مكان از محلّ نزاع در مشتقّ چيست ؟ ( توضيح از خارج ) ج : صاحب فصول مىگويد : شكّى نيست ؛ اسم زمان و اسم مكان براى اعمّ از ذات متلبّس

--> ( 1 ) - الفصول الغرويّة / 60 فى المشتقّ » .